Hoërskool Frikkie Meyer se Korfbal legendes

Korfbal, ’n spel wat deur netbal vervang is wat deesdae by skole beoefen word, het sy bestaan op Suid-Afrikaanse bodem as spel in die Britse konsentrasie tydens die Anglo-Boereoorlog (Tweede Vryheidsoorlog) gehad.

Die sportsoort is van Nederlandse oorsprong in 1902 toe ’n Amsterdamse onderwyser, Nico Broekhuizen die basiese reëls daarvoor neergelê het.

Die spel is gebaseer op die Sweedse ringboll, waarmee Broekhuysen in die Sweedse dorp Nääs in 1902 in aanraking gekom het. Korfbal is een van die min sportsoorte waar mans en dames op gelyke voet in dieselfde span kan deelneem.

Korfbal in Suid-Afrika het op hierdie manier outomaties aanklank by die Europese Ringbal gehad.

Die spel is verder ontwikkel met sy eie spelreëls en is deur skole regoor die land beoefen, hoofsaaklik vir dogterspanne as wintersportspel wat saam met rugby tydens skole sportbyeenkomste beoefen is.

Met die instelling van netbal om korfbal te vervang, is korfbal meer op klub- en provinsialevlak beoefen. Die een goeie punt hieromtrent is dat korfbalspelers steeds tot op Springbokvlak erkenning kon ontvang.

Dit was veral drie oud-korfbalspelers van Hoërskool Frikkie Meyer wat hulle self, ook na skool vlak, onderskei het.

Aangesien Kwêvoël destyds saam met hierdie spelers op die skoolbanke gesit het, het hulle destyds nie die blootstelling plaaslik gekry wat hulle verdien het nie.

Ina, Elsa en Daleen, vir Kwêvoël is dit ’n voorreg om dit nou te doen.

Frikkie Meyer se Korfbalpresteerders

Korfbal Jan Robbertse
Jan Robbertse

Bydrae deur: Jan Robbertse – voormalige onderwyser en afrigter van Hoërskool Frikkie Meyer se Eerste Korfbalspan (1961 – 1967) en rugbyafrigter van die Eerste Rugbyspan gedurende 1968.

Om te presteer op verskillende terreine van die lewe vereis volgehoue harde werk, baie tyd, inspanning, geduld, deursettingsvermoë, moed, leiding en ondersteuning.

Drie oudleerlinge van Hoërskool Frikkie Meyer het deur die loop van jare hulle korfbalprestasies op skool verder geneem as hulle provinsiale toekennings en het ook later op nasionale vlak presteer.

Die feit dat korfbal nie meer op skoolvlak beoefen word nie maak die prestasie van drie ou-HFM leerlinge histories, ook in die sin dat hulle van die eerste leerlinge van HFM was wat so goed presteer het.

Die drie oud-leerlinge, Ina Botes (Kotze), Elsa Viljoen (Conradie) en Daleen Kleinhans (Erasmus) het saam die paadjie deur die skool tot op nasionale vlak geloop.

Ina Botes het reeds op laerskool-vlak presteer toe sy deel was van die spannetjie wat in 1958 die Transvaalse Kampioenskap gewen het.

Wat die prestasie besonder gemaak het was dat die spannetjie afkomstig was van Laerskool Van Wykskraal by Makoppa, ‘n klein plaasskooltjie met net 92 leerlinge. Hier het sy haar grondslag op die gebied van korfbal ontvang waar sy afrigting van haar pa ontvang het. Op daardie tydstip, en selfs in vandag se terme, was dit ‘n uitsonderlike prestasie.

Na Laerskool Van Wykskraal het Ina ingeskryf as leerling van Hoërskool Frikkie Meyer vanaf 1960 tot 1964.

Sy speel in 1961 vir die standerd 7-A span wat tot die finaal van die Transvaalse Kampioenskap vir korfbal vorder.

In standerd 8, 9 en 10 (Gr 10, 11 en 12) speel sy vir Frikkie Meyer se eerste span asook vir Noord-Wes Transvaal en word ook gedurende 1964 gekies vir die Suid-Afrikaanse Hoërskole span.

Na skool speel sy vir die eerste span van die Pretoriase Onderwyskollege. Sy word ook gekies vir die Noord Transvaalse onder 20 en senior spanne en in 1967 ontvang sy haar Springbok Kleure.

In 1968  word sy deel van die Springbokspan wat  oorsee toer. Sy speel ook in 1970 vir Verre Noord. Daarna hou sy op met korfbal speel en word sy huisvrou en moeder.

Nog ‘n oud-leerling van HFM. Elsa Viljoen, se korfbal het aan Laerskool Koedoeskop sy beslag gekry terwyl sy daar leerling was vanaf 1955 tot 1961.

Vanaf 1962 het sy Hoërskool Frikkie Meyer op die Korfbalbaan tot in 1966 verteenwoordig. Reeds vanaf 1964 het sy die skool vir die 8-A- sowel as die eerstespan op die baan verteenwoordig.

Gedurende 1965 word sy gekies as lid van die Noord-Wes Transvaal Hoërskolespan asook vir die SA-Hoërskolespan, en in 1966 vir Noord-Wes asook vir die Suid-Afrikaanse-skole Uitnodigingspan.

Na skool was Elsa vir jare verbonde aan die Rustenburg Korfbalklub as speler en bestuurslid en het sedert 1967 vir 20 jaar as lid van die Noord-Wes Transvaal span diens gedoen.

Gedurende 1978 word sy gekies vir die Springbok Korfbalspan en speel vir die span tot 1984 asook in 1987, waarna sy uittree.

In 1997 word sy aangewys as Korfbalspeler van die Jaar en in 1980 word sy vereer met die Staatspresident Meriete Toekenning vir haar bydrae in SA sport.

Frans Conradie, Elsa se man en ook ‘n bosveld boorling, het baie jare diens gedoen op die bestuursvlak van die Rustenburgse Korfbalunie waar hy as 37 jaar as voorsitter gedien het op provinsiale- sowel as nasionale-vlak. Hy dien ook op die paneel van die Noord-Wes Transvaalse sowel as die SA Korfbal Skeidregtersvereniging.

Frans dien ook 30 jaar as voorsitter van Noord-Wes en dien ook as spanbestuurder. Van 1979 tot 2010 was hy keurder van die Korfbalspan vir mans en in 1982 en 1983 was hy die Springbokspanbestuurder.

Elsa en Frans was ook verantwoordelik vir die ontwerp, heraldiek en registrasie van die nuwe Noord-Wes Transvaalse Korfbalkenteken.

‘n Besondere voorbeeld van twee mense wat vir baie jare met toewyding diens aan die spel van Korfbal gelewer het.

Daleen Kleynhans is ‘n produk van Laerskool Northam en speel korfbal vir Hoërskool Frikkie Meyer vanaf 1963 tot 1967.

Vanaf 1965 speel sy vir HFM se Standard  8A- sowel as die Eerstespan en as lid van die Noord-Wes B-Span.

Gedurende 1966 speel sy vir die Noord-Wes A-Span en in 1967 as kaptein van die A-Span.

Vanaf 1968 tot 1971 speel sy vir die Pretoriase Onderwyskollege se Eerstespan waartydens sy as kaptein van die span en voorsitter van die korfbalklub optree.

In 1970 word sy gekies om vir Noord-Transvaal sowel as vir die Springbokspan te speel en in 1971 is sy aangewys as kaptein vir Noord-Transvaal.

‘n Ernstige motorongeluk beëindig ongelukkig hierdie uiters talentvolle vrou se verdere sportloopbaan asook as leier in die sportwêreld.

Hierdie was in kort die prestasie verhaal van slegs drie van ‘n groot aantal oud-leerlinge van Hoërskool  Frikkie Meyer se oudleerlinge wat na skool presteer het: “Ina, Elsa en Daleen, ons salueer  julle en gee hiermee erkenning aan jule vir die besondere  prestasie wat julle tydens julle skooljare en ook daarna behaal het. Ons is baie trots op julle asook op sovele ander oudleerlinge wat op baie ander terreine presteer het en waarvan ons nie eers bewus is nie.”

“Baie dankie aan al die onderwysers van die omliggende laerskole en in besonder die onderwysers van Hoërskool Frikkie Meyer wat nou daar is en ook die van die verlede. Dit is julle, die onderwysers wat ‘n besondere bydrae lewer om die grondslag te lê vir so baie van ons kinders om in die grootmenswêreld sulke goeie  ambassadeurs te wees en sulke uitmuntende prestasies te lewer dat almal in die Thabazimbi Bosveld, asook die in die uithoeke van ons land, nie anders kan as om trots op julle te wees nie.”

Spelers niks sonder afrigters

Sportpresteerders bereik gewoonlik hul beste prestasie met die hulp van afrigters wat hulself voortdurend op hoogte hou van die nuutste afrigtingsmetodes en spelreëls.

Die destydse korfbalafrigters van die Hoërskool Frikkie Meyer naamlik (Oom) Dirk van Tonder, Boet Scholtz en Jan Robbertse het probeer om vir  die korfbalspeelsters net die beste afrigting te gegee.

Dit kon hulle doen deur afrigting- sowel as skeidsregterskursusse by te woon. Hulle het deurgaans op hoogte gebly van nuwe reëls en die speelsters daarvolgens afgerig.   Jan Robbertse en Dirk van Tonder het hul bekwaam om op provinsiale sowel as nasionale vlak as skeidsregters op te tree. Hulle het ook op die Noord-Wes Transvaalse Korfbalunie se  bestuur sowel as keurkomitees gedien.

Jan was ook verantwoordelik vir die beplanning en uitleg van Hoërskool Frikkie Meyer se korfbalbane met die hulp en ondersteuning van die hoof, mnr ABK van Zyl, en die faktotum.

Hy het ook later die eerste korfbalspan van die Pretoriase Onderwyskollege afgerig. Hy was ook die eerste afrigter van Noord Transvaalse o/21  korfbalspan.

Hierdie afrigters verdien ‘n woord van dank vir wat hulle vir die spel korfbal gedoen het maar meer nog vir wat hulle vir die korfbalspeelsters van die Hoërskool Frikkie Meyer met liefde en passie gedoen het.

Indien jy dalk al die spelers in die spanne ken (selfs net die naam en nooiensvanne) laat weet ons gerus by kwevoel@kwevoel.co.za – verwys asb na die foto en name vlnr van voor na agter. Ons wil graag hierdie stukkie geskiedenis voltooi met almal wat deel daarvan was – RED