Hoeveel grond het wittes werklik?

Statistieke oor grondbesit wat President Jacob Zuma in sy staatsrede voorgehou het is hierdie week deur die Instituut van rasseverhoudinge weerlê. Zuma het in sy rede gesê dat 87% van Suid-Afrika se landbougrond in blanke besit is.

Volgens ‘n verslag wat Dinsdag deur die instituut uitgereik is, is daar 122 miljoen hektaar grond waarvan 31 milljoen hektaar of 25% aan die staat behoort. Die oorblywende 91 miljoen hektaar of 75% is in privaat hande.

Volgens Frans Cronjé, visie hoof van die instituut is staatsbeheerde grond foutiewelik ingereken as grond wat aan wittes behoort. “Grond wat in vandag se bedeling aan die staat behoort, is eerder grond wat aan swart Suid-Arikaners behoort. Niks verhoed die staat om hierdie grond aan swart boere oor te dra nie.”

Die verslag stel dit verder dat 2.6 miljoen hektaar reeds met die regering se grondrestitusie plan aan swart boere bemaak is. Dit is ‘n verdere 2.1% van die totale grondoppervlak. Meer as R5 miljard is aan gemeenskappe uitbetaal wat eerder geld as grond wou hê. Daardie R5 miljard is die ekwivalent van nog 2.6 miljoen hektaar grond. Dus behoort 30% van die grond teoreties aan swart mense.

Die herverdeling van grond -program het ‘n verdere 3.1 miljoen hektaar grond of 2.5% aan swart boere oorgedra. Volgens Cronjé is daar ook verskeie swart boere wat in hulle privaat hoedanigheid grond gekoop het. Sonder ‘n grondoudit kan hierdie syfer egter nie bepaal word nie. Cronjé meen dat tussen 40 en 50% van alle grond aan swart Suid-Afrikaners behoort en nie 13%, soos wat die President voorgehou het nie.

Cronjé sê hy verstaan dat grond aktiviste ongelukkig is oor die feit dat 50% van alle grond steeds in die hande van slegs 10% van die bevolking is. Hy meen egter dat die regering hier baie versigtig te werk moet gaan. “Daar is net 30 000 wit kommersiële boere in Suid-Afrika oor, vyftien jaar gelede was daar meer as 60 000. Hierdie boere is Suid-Afrika se hoof voedselprodusente. Enige beleid wat verhoed dat boere effektief voedsel produseer, sal lei tot grootskaalse betogings en opstande wanneer daar nie genoeg kos vir die massas is nie. Grond is ‘n baie sensitiewe saak wat met groot omsigtigheid hanteer moet word,” meen Cronjé

Die volle verslag is beskikbaar op http://www.sairr.org.za/sairr-today-1/research-and-policy-brief-land-ownership-and-land-reform-in-south-africa-27th-february-2012