Vries en beskikbaarheid van fondse by afsterwe

Die Boedelwet bepaal dat niemand beheer mag neem oor die bates en laste (die boedel) van ‘n oorledene nie, behalwe ingevolge ‘n amptelike aanstellingsbrief deur die Meester van die Hoë Hof.  Dit sluit ook die boedel van die langslewende gade in ‘n gemeenskaplike boedel in, sê mnr. Berrie Botha, uitvoerende hoof van Sanlam Trust.

“Alle volmagte deur ‘n oorledene verval by afsterwe.  Indien iemand byvoorbeeld in besit is van ‘n elektroniese kaart van die oorledene, mag geen verdere transaksies, met inbegrip van onttrekkings by ‘n OTM en ander elektroniese transaksies op die Internet, daarop plaasvind nie.”

Botha sê instansies soos banke moet alle rekeninge wat deel uitmaak van ‘n bestorwe boedel dadelik vries. “Krediettransaksies soos inbetalings kan wel plaasvind, maar nie debiettransaksies soos onttrekkings nie.”

Ondernemings van ’n oorledene, soos ‘n eenmansaak of vennootskap, kan ook tydelik gestaak word.  Indien ‘n eksekuteur nie dadelik aangestel kan word nie, kan aansoek gedoen word om die aanstelling van ‘n tussentydse kurator.

Baie agterblywende afhanklikes, asook instansies waar geld en ander bates van die oorledene (of langslewende gade in ‘n gemeenskaplike boedel) gehou word, is glad nie bewus van die bepalings en vergunning in artikel 11(1)(b) van die Boedelwet 66 van 1965 nie.  Indien hulle wel daarvan bewus is, word soms steeds aangedring op ‘n amptelike aanstellingsbrief (die eksekuteursbrief).

Hierdie artikel bepaal onder meer dat geld beskikbaar gestel word vir die bona fide-doel om die oorledene ‘n behoorlike begrafnis te besorg en/of om te voorsien in die onderhoud van sy/haar gesin en/of om enige deel van die spesifieke bates te bewaar of in stand te hou.  ‘n Bank, met wie die oorledene sake gedoen het, kan byvoorbeeld bereid wees om gemelde artikel toe te pas, maar dan moet voldoende geld beskikbaar wees.  ‘n Benoemde eksekuteur of agent van die eksekuteur is onder geen verpligting om eie en ander geld voor te skiet en beskikbaar te stel nie.

In die praktyk word hierdie probleem op verskeie maniere oorkom.  Die begunstiging van ‘n lewenspolis aan byvoorbeeld ‘n gade is die algemeenste.  Tensy daar omstandighede is wat spoedige uitbetaling verhinder, word geld normaalweg ná voorlegging van ‘n sterfte-sertifikaat taamlik gou uitbetaal.

Bankrekeninge van ‘n gade in ‘n gemeenskaplike boedel, insluitende bates van ‘n gade wat uitgesluit is, word oor die algemeen gou ontvries, tensy insolvensie of ander omstandighede dit verhinder.

Familie en vriende help ook uit met byvoorbeeld die betaling van begrafniskoste, welke bedrag deur die eksekuteur terugbetaal word wanneer omstandighede dit toelaat.

Daar is dus verskeie maniere om te verseker dat jou afhanklikes nie skielik na jou afsterwe van ander afhanklik raak nie.  Verkry kundige advies om dit te voorkom.