Só registreer mens saamwoonverhoudings

Sedert die inwerkingtreding van die Civil Union Act op 30 November 2006 kan ongetroude, meerderjarige persone van dieselfde of teenoorgestelde geslag hul saamwoonverhoudings amptelik registreer en dieselfde voordele en regte as getroudes geniet.

Daar is mense wat permanent saamwoon wat dit nie wil laat registreer nie of nalaat of uitstel om dit te doen.  Sommiges wil of kan ook nie tyd afstaan om dit te doen nie en is van mening dat daar baie rompslomp by betrokke is.

Maar een ding is seker:  ongeregistreerde saamwoonverhoudings hou ernstige risiko’s in vir een of albei van die partye.

Om ‘n saamwoonverhouding (burgerlike vennootskap) van dieselfde en/of teenoorgeslagte te registreer moet die volgende stappe geneem word:

  • Beide persone moet agtien jaar of ouer wees;
  • Beide persone mag nie reeds in terme van enige ander Wet getroud wees nie, insluitende ‘n ander burgerlike verbintenis;
  • Oor geldige Suid-Afrikaanse identiteitsdokumente beskik.  Indien een van die persone ‘n buitelander is, dan ‘n geldige paspoort.

‘n Egskeidingsbevel  indien een of beide persone geskei is of ‘n sterftesertifikaat van die oorlede gade of vennoot indien van toepassing op een of beide persone.

Voor daar tot die finale stap vir registrasie oorgegaan word moet die vennote (of lewensmaats) besluit of hulle ‘n huweliksvoorwaardekontrak met of sonder die aanwasbedeling wil aangaan en dit afhandel voor registrasie van die burgerlike vennootskap.  Indien sodanige kontrak nie aangegaan word nie, sal die vennootskap beskou word as dieselfde soos ‘n huwelik in gemeenskap van goed.

Wanneer die voorafgaande dokumente beskikbaar is en aan al die vereistes voldoen is, moet die twee persone ‘n amptelik aangewese huweliksbevestiger nader.  Hierdie huweliksbevestiger sluit, onder meer, ‘n bereidwillige predikant in of ‘n aangewese amptenaar wat by die Departement Binnelandse Sake of by ‘n landdroskantoor werk.

Dit moet duidelik aan die huweliksbevestiger gestel word dat ‘n burgerlike vennootskap geregistreer moet word.  Indien ‘n huweliksvoorwaardekontrak aangegaan is, moet bewys daarvan gelewer word.  Daar is sekere vorms wat dan voltooi moet word.  Daar is ook vereistes waaraan die huweliksbevestiger moet voldoen, soos dat twee bevoegde getuies teenwoordig moes wees voordat die burgerlike vennootskap amptelik geregistreer kon word.

Die huweliksbevestiger moet dan ‘n amptelike registrasiesertifikaat uitreik as bewys dat die twee persone ‘n geldige burgerlike vennootskap aangegaan het. Mens kan ook aansoek doen by die Departement Binnelandse Sake vir die uitreiking van ‘n sertifikaat teen betaling van ‘n sekere fooi.

Die vennote geniet dan al die voordele van gades onder die amptelike Huwelikswet.  In alle ander wette waar daarna na gades verwys word, sluit dit dan ook die vennote in ‘n geregistreerde burgerlike vennootskap in.

Om ‘n geregistreerde burgerlike vennootskap te beëindig moet die partye by die Hof aansoek doen om die verbintenis te ontbind.  Dieselfde kwessies as dié in ‘n egskeiding word aangespreek.  Die vennootskap beëindig outomaties met die afsterwe van een van die vennote.

Alvorens daar tot die finale stap vir registrasie oorgegaan word moet die vennote (of lewensmaats) besluit of hulle ‘n huweliksvoorwaardekontrak met of sonder die aanwasbedeling wil aangaan en dit afhandel voor registrasie van die burgerlike vennootskap.  Indien sodanige kontrak nie aangegaan word nie sal die vennootskap beskou word as dieselfde soos ‘n huwelik in gemeenskap van goed.

(Sanlam Trust; Februarie 2011)