Waar daar ‘n klankie is… Rooikuilspruit se rammelende riool

Hennie Pauw

THABAZIMBI – Rooikuilspruit is Thabazimbi se laagtepunt –  as stormwater-dreineringstelsel. Deesdae is dit ook ‘n opvanggebied vir Thabazimbi se riool.
Die afgelope week het riool kniediep in die Rooikuilspruit gestaan vanaf die Elandstraatbrug tot verby die Deenastraatbrug. Reg voor O’Hagans het daar riool uit ‘n stormwaterpyp in die spruit geloop.
Volgens inwoners van Petronella-woonstelle in Deenastraat sit hulle reeds van die naweek af met die “stinkende gemors” op die park voor hulle. As gevolg van blokkasies, wat hoofsaaklik deur wortels van bome naby die spruit veroorsaak word, het die riool by ‘n mangat agter Petronella-woonstelle opgestoot en die hele park daaragter bedek.
As ‘n noodmaatreël het die munisipaliteit ‘n sloot gegrawe na die spruit wat die riool daarin laat dreineer het. Daar is op  27 Februarie vanjaar in Die Kwêvoël berig oor ‘n soortgelyke probleem op dieselfde plek. Toe is daar ook slote gegrawe om die riool te dreineer.
Hierdie week het blokkasies in die rioolstelsel ook veroorsaak dat riool oorgestoot word na die stormwaterstelsel en riool het die spruit ingevloei langs ‘n stormwatersloot oorkant O’Hagans.
Volgens die O’Hagans-bestuur is hierdie toedrag van sake nie bevorderlik vir hulle besigheid nie en “uiters lastig”.
Op navraag het die Afdelingshoof: Siviel van die munisipaliteit, Mahlatse Maebana, gesê dat dit moontlik is dat riool kan oorloop in die stormwaterstelsel. Hulle kan net nie presies verklaar hóé dit gebeur nie.
Dit is egter onduidelik of daar ‘n skakel tussen die twee stelsels bestaan en of die riool, eers nadat dit bogronds gestoot word, op ‘n natuurlike wyse weggevoer word in die stormwaterstelsel, soos in die geval van reënwater.
Volgens Maebana is daar in die begroting vir die komende finansiële jaar, wat in Julie 2009 begin, voorsiening gemaak vir die huur van ‘n masjien waarmee die hele dorp se rioolpypstelsel skoongemaak sal word. Dit sal wortels en ander voorwerpe, wat blokkasies veroorsaak, verwyder. Dit mag so gou as Julie reeds gedoen word.
Hy het bygevoeg dat baie van die probleme veroorsaak word deur ‘n verouderde rioolstelsel.
Daar bestaan wetgewing, wat onder verskillende staatsdepartemente uitgevaardig is, wat die bestuur van riool beheer. Een hiervan is die Municipal Systems-wet, die Water Services Development Plan en omgewingswetgewing. Die Departement van Waterwese is verantwoordelik vir die monitering van rioolbestuur op plaaslike bestuursvlak.
Die belangrikste implikasie van riool wat buite die wegvoerstelsel beland, is dat dit gesondheidstandaarde kompromitteer en die feit dat dit gevaar inhou om die ondergrondse waterbron te besoedel.